KHÍ ĐẠO HIMALAYA
Những Câu Hỏi Không Có Đáy
(Cuộc đời bạn không phải ngẫu nhiên. Khí Đạo Himalaya lý giải tại sao.)
================================
Có một câu mà Kahlil Gibran viết về con cái, ngắn đến mức người ta hay bỏ qua, nhưng nếu thực sự ngồi với nó đủ lâu, nó có thể thay đổi hoàn toàn cách bạn nhìn đứa trẻ của mình.
Ông viết: “CON CÁI BẠN KHÔNG PHẢI LÀ CON CÁI CỦA BẠN.”
Lần đầu đọc… nhiều người phản ứng ngay: “Vô lý. Chúng là con tôi. Tôi sinh ra chúng, nuôi dưỡng chúng, hy sinh cả cuộc đời vì chúng”.
Đúng. Tất cả những điều đó đều đúng.
Nhưng Gibran không nói bạn không phải cha mẹ của chúng. Ông nói điều khác… sâu hơn, và khó nghe hơn nhiều: CHÚNG KHÔNG THUỘC VỀ BẠN.
Chúng đến qua bạn, nhưng không phải từ bạn. Chúng có linh hồn của riêng chúng. Hành trình của riêng chúng. Bài học của riêng chúng. Và số phận của riêng chúng… Mmà dù bạn có yêu thương đến đâu, cũng không thể sống thay cho chúng được.
===============================
Tôi muốn bắt đầu từ một câu hỏi mà phần lớn bậc cha mẹ không dám hỏi thành lời:
“Tại sao có những đứa con, dù được nuôi dưỡng tử tế, đầy đủ, yêu thương, lại vẫn hư hỏng, phá phách, làm cha mẹ đau lòng? Và ngược lại, có những đứa trẻ lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn, cha mẹ không hoàn hảo, lại trở thành người tử tế, mạnh mẽ, sống có ý nghĩa?”
Nếu câu trả lời chỉ là “do cha mẹ dạy”, thì giải thích không ổn chút nào. Vì có những cha mẹ dạy rất tốt mà con vẫn đi sai đường. Và có những cha mẹ không dạy được gì mà con vẫn nên người.
Nếu câu trả lời chỉ là “do môi trường”, cũng không đủ. Vì hai đứa trẻ lớn lên trong cùng một gia đình, cùng một hoàn cảnh, cùng hưởng một chế độ dạy dỗ, giáo dục… Nhưng lại có thể trở thành hai con người hoàn toàn khác nhau.
Vậy, cái gì quyết định?
==========================================
Khí Đạo Himalaya không có câu trả lời đơn giản cho câu hỏi này. Và tôi trân trọng điều đó. Vì bất kỳ ai đưa ra câu trả lời đơn giản cho câu hỏi này đều đang nói dối, dù cố ý hay không.
Nhưng họ có một cách nhìn, mà tôi thấy giúp người ta HIỂU hơn, dù không KIỂM SOÁT được nhiều hơn.
Họ nói: “Mỗi đứa trẻ đến với cuộc đời này với linh hồn của riêng nó, đã có sẵn những khuynh hướng, những bài học cần học, những hành trình cần đi.” Cha mẹ là môi trường – quan trọng, ảnh hưởng sâu sắc, nhưng không phải là tất cả.
Giống như đất trồng cây. Đất tốt giúp cây phát triển tốt hơn. Nhưng hạt giống là hạt giống, không phải loại cây nào cũng mọc giống nhau dù trồng trên cùng một mảnh đất.
Và đôi khi, hạt giống cần đúng loại khó khăn, đúng loại thiếu thốn, để phát triển thành thứ nó cần trở thành. Cây mọc trong gió mạnh thường có rễ sâu hơn cây mọc trong nhà kính.
================================
Nhưng đây là điều tôi muốn nói thẳng với những bậc cha mẹ đang đọc bài này, đặc biệt những người đang đau vì con cái:
“Bạn không toàn năng. Và đó không phải lỗi của bạn”.
Xã hội, đặc biệt xã hội Việt Nam, có xu hướng đặt lên vai cha mẹ một gánh nặng gần như vô lý: CON HƯ TẠI MẸ – CHÁU HƯ TẠI BÀ. Mọi thứ xảy ra với đứa trẻ đều là trách nhiệm của cha mẹ. Con thành công, cha mẹ được khen. Con thất bại, cha mẹ bị đổ lỗi.
Câu đó có phần đúng. Nhưng chỉ một phần.
Phần còn lại, là thứ mà không cha mẹ nào kiểm soát được: linh hồn của đứa trẻ, con đường mà nó chọn, những người nó gặp, những khoảnh khắc nó được định hình bởi thứ gì đó ngoài tầm với của bạn.
Chắc chắn, cả bạn và tôi – chúng ta đã gặp những bậc cha mẹ tốt, thực sự tốt, tận tụy, yêu thương, sáng suốt… Mà con họ vẫn đi vào những con đường làm cả nhà đau lòng. Và tương tự như vậy, chúng ta đã gặp những đứa trẻ lớn lên trong gia đình tan vỡ, thiếu thốn đủ thứ, mà vẫn trở thành những người phi thường.
Không phải để nói rằng cha mẹ không quan trọng. Cha mẹ quan trọng – cực kỳ quan trọng. Nhưng quan trọng theo một cách khác với cách người ta thường nghĩ.
==========================
Vậy cha mẹ quan trọng theo cách nào?
Không phải vì bạn tạo ra đứa trẻ theo hình ảnh bạn muốn. Mà vì bạn tạo ra môi trường để linh hồn của nó có thể, hoặc không thể, nở ra theo cách tốt nhất của nó.
Sự khác biệt đó nghe nhỏ, nhưng thực ra là tất cả.
Cha mẹ tạo ra đứa trẻ theo hình ảnh mình muốn, sẽ áp đặt giấc mơ của mình lên con. Chọn trường cho con theo tiêu chí của mình. Định hướng nghề nghiệp cho con theo những gì mình cho là đúng. Và khi đứa trẻ phản kháng, thì liền gọi đó là hư hỏng.
Cha mẹ tạo ra môi trường để linh hồn con nở ra, sẽ nhìn đứa trẻ và hỏi: “Con là ai? Con có khuynh hướng gì? Con sợ gì, yêu gì, giỏi gì?”
Rồi thay vì định hướng, họ ĐỒNG HÀNH. Thay vì áp đặt, họ TẠO ĐIỀU KIỆN. Thay vì đòi hỏi, họ TIN TƯỞNG.
Đây là cách nuôi dưỡng khó hơn rất nhiều. Vì nó đòi hỏi bạn phải BUÔNG. Và buông… Với đứa con mà bạn yêu hơn cả tính mạng mình – là thứ khó nhất trên đời.
================================
Có một điều mà tôi nghĩ nhiều bậc cha mẹ cần nghe, nhưng ít ai nói thẳng:
“Đôi khi, đứa con “hư hỏng” không phải đang phá hoại cuộc đời nó. Nó đang tìm đường, theo cách của nó, không phải cách của bạn”.
Tôi không nói tất cả sự phá phách đều có ý nghĩa tốt đẹp. Có những đứa trẻ thực sự đang đi vào những nơi nguy hiểm.. Và cần được kéo lại. Điều đó có thật và buộc cha mẹ phải làm.
Nhưng cũng có những đứa trẻ, bị gọi là HƯ chỉ vì chúng không chịu đi theo con đường mà cha mẹ vạch sẵn. Không chọn ngành cha mẹ muốn. Không lấy người cha mẹ chọn. Không sống cuộc đời mà cha mẹ cho là đúng.
Và với những đứa trẻ đó, câu hỏi không phải là: “làm thế nào để uốn nắn chúng lại?”.
Mà câu hỏi sẽ phải là: “Làm thế nào để hiểu chúng đang cố nói gì với bạn, bằng những hành động đó?”.
=============================
Khí Đạo Himalaya có một hình ảnh mà tôi thấy đẹp đến mức không muốn giải thích nhiều… Chỉ muốn để nó ở đây cho bạn tự cảm nhận:
CON CÁI L À NHỮNG MŨI TÊN. CHA MẸ LÀ CÂY CUNG!
Cây cung không quyết định mũi tên bay đến đâu. Cây cung chỉ có một việc: “giữ vững để mũi tên có thể bay xa nhất có thể”.
Nếu cây cung run rẩy – mũi tên bay lệch. Nếu cây cung cứng quá – mũi tên không bay được. Nếu cây cung không chịu buông dây (cố kéo mũi tên lại) – không có gì xảy ra cả.
Nhưng nếu cây cung khỏe mạnh, ổn định, và biết buông đúng lúc… Mũi tên sẽ bay đến những nơi mà chính cây cung không bao giờ tới được.
Và đó không phải là mất mát. Đó là thành công.
====================================
Tôi muốn nói thêm một điều nữa, điều mà tôi nghĩ là quan trọng nhất trong bài này, và cũng là điều ít cha mẹ nhận ra nhất:
Đứa con của bạn đang nhìn bạn, nhiều hơn bạn nghĩ. Và học từ bạn, nhiều hơn bạn dạy.
Không phải học từ những gì bạn nói. Mà từ những gì bạn sống.
Bạn dạy con phải trung thực? Nhưng con thấy bạn nói dối khi tiện lợi. Bài học con học là gì?
Bạn dạy con phải kiên nhẫn? Nhưng con thấy bạn nổi giận mỗi khi thất bại. Bài học con học là gì?
Bạn dạy con phải yêu thương? Nhưng con thấy bạn và người bạn đời đối xử với nhau lạnh lùng. Bài học con học là gì?
(Viết đến những dòng này, tôi chợt nghĩ: Nếu bạn và mẹ (hoặc bố) đứa trẻ không thể ở với nhau được nữa, thì nhất định nên chia tay để giữ được sự tôn trọng nhau. Còn hơn chán vạn lần việc cố ở với nhau “vì con cái” nhưng đối xử với nhau không ra gì mà làm khổ các con và chính bản thân bạn. Điều này nói thì dễ, nhưng có rất nhiều những ông bố, bà mẹ đang phải chịu đựng nhau như vậy, vì sợ rằng “con cái bị thiệt thòi”… Trong đó có thể có bạn, và có thể có cả tôi. Kẻ đang viết những dòng này…)
Đây không phải để đổ lỗi. Đây là để nói điều này: “cách tốt nhất để nuôi dưỡng một đứa trẻ, là trở thành người mà bạn muốn con bạn trở thành”.
Không phải hoàn hảo. Không ai hoàn hảo. Nhưng đang cố gắng thật sự. Đang học hỏi thật sự. Đang thành thật với chính mình thật sự.
Đứa trẻ không cần cha mẹ hoàn hảo. Nó cần cha mẹ THẬT – thật với cảm xúc của mình, thật với giới hạn của mình, và thật với tình yêu của mình.
==========================
Và cuối cùng… Điều này có lẽ là khó nhất để nói, và khó nhất để nghe:
“Có những đứa con, dù bạn làm mọi thứ đúng… Vẫn sẽ đi những con đường khiến bạn đau lòng. Không phải vì bạn thất bại. Mà vì đó là hành trình của chúng! Và không ai có quyền thay thế hành trình của một linh hồn khác, dù linh hồn đó là con của bạn!”
Điều bạn có thể làm trong trường hợp này: Là yêu chúng mà không biến tình yêu thành xiềng xích. Là ở đó, không phải để kiểm soát, mà để chúng biết rằng khi cần quay về, có một chỗ để quay về.
Và đôi khi, chỉ vậy thôi… Đã là tất cả những gì một đứa trẻ lạc đường thực sự cần.
Không phải bài giảng. Không phải sự thất vọng. Không phải điều kiện.
Chỉ là: TA Ở ĐÂY! TA YÊU CON! DÙ BẤT CỨ ĐIỀU GÌ!
============================
Đó là tình yêu theo nghĩa Khí Đạo Himalaya hiểu.
Không chiếm hữu. Không điều kiện. Không đòi hỏi đứa trẻ phải là bằng chứng cho sự thành công của cha mẹ.
Chỉ là YÊU! Đơn giản và đầy đủ như vậy.
Và biết rằng: đứa con bạn yêu, không thuộc về bạn. Nó thuộc về hành trình của chính nó. Về cuộc đời mà nó đến đây để sống.
Việc của bạn, không phải định hướng hành trình đó. Mà là TIỄN NÓ LÊN ĐƯỜNG ĐỜI VỚI TÌNH YÊU THƯƠNG VÀ SỰ TIN TƯỞNG ĐẦY ĐỦ NHẤT MÀ BẠN CÓ THỂ TRAO!
PHẦN CÒN LẠI – LÀ CỦA NÓ!
==============================
Đây là bài cuối của series Khí Đạo Himalaya: Những Câu Hỏi Không Có Đáy.
Sáu bài. Sáu câu hỏi. Không có đáp án hoàn chỉnh… Vì cuộc đời không vận hành theo logic của đáp án hoàn chỉnh. Nó vận hành theo logic của hành trình… Từng bước, từng vấp ngã, từng khoảnh khắc nhỏ mà ta chọn hiểu thay vì chỉ phản ứng.
Nếu series này giúp bạn hỏi những câu hỏi sâu hơn về cuộc đời mình, thì nó đã làm xong việc của nó.
Núi Himalaya vẫn ở đó. Im lặng. Không phán xét. Chờ những ai sẵn sàng leo.
==========================
Khí Đạo Himalaya · Series Văn Chương Triết Học Akashic.
TỔNG KẾT NHỮNG BÀI NẰM TRONG SERIES NÀY:
(Bài 1 ở đây:
https://www.facebook.com/share/p/1CvvPkkkWY/)
Bài 2 ở đây:
https://www.facebook.com/share/p/1Azxx2ATYK/
Bài 3 ở đây:
https://www.facebook.com/share/p/1Dk5fHMcuL/
Bài 4 ở đây:
https://www.facebook.com/share/p/1BbzsEuYKF/
Bài 5 ở đây:
https://www.facebook.com/share/p/1BXQMXBL6t/ )
==========================
NẾU BÀI VIẾT NÀY CÓ ÍCH VỚI BẠN…
Hãy tặng Sao để ủng hộ hành trình lan tỏa những nội dung có chiều sâu này đến nhiều người hơn. Thuật toán của Facebook đánh giá rất cao những bài viết được tặng sao vì nó mặc định “Phải là bài viết tốt thì mới được tặng sao như vậy”.
Và thuật toán sẽ ưu tiên giới thiệu bài viết này tới nhiều người, thay vì bóp tương tác nằm im một chỗ.
Mỗi ngôi sao bạn tặng là một nguồn động lực để những bài viết như thế này tiếp tục được viết ra.
Cách tặng Sao rất đơn giản (chỉ tặng được trên trang FB cá nhân chứ không ở trong nhóm):
Nhấn vào ô “Viết bình luận…” ngay bên dưới bài viết này
Nhấn vào biểu tượng ngôi sao xuất hiện trong ô bình luận
Chọn số lượng Sao bạn muốn tặng, rồi nhấn “Gửi”
(Nếu chưa có Sao, Facebook sẽ hướng dẫn bạn mua, rất nhanh và tiện lợi. Mỗi ngôi sao = 0,01 USD = 250 đồng tiền Việt. Hiện nay ở Việt Nam chúng ta không tiêu được số tiền này nữa đâu… 
)
Cảm ơn bạn đã đồng hành trên hành trình này.
