Nhớ hồi cấp 3…
Tuy không phải là thằng học sinh tử tế gì lắm, nhưng tôi lại khá thích văn thơ.
Trong đám bạn học, có ông anh Lê Minh Phương — một tay quân khu chợ Đồng Xuân, hơn tôi 4 tuổi (chắc học thì ít, đánh nhau thì nhiều nên “nhuận” hẳn 4 năm) — cũng là tay mê thơ.
Phương cho tôi mượn cuốn sổ thơ chép tay, chữ mềm mại rất đẹp. (Hình như hắn bảo: do con bé nào đó ở Hàng Đường, vì quá sợ hãi trước lời dọa “Nếu mày không nhận lời yêu thì bố ném cứt vào nhà!”, nên đành ngậm ngùi yêu và tặng hắn cuốn sổ thơ làm… của hồi môn.)
Trong sổ có rất nhiều bài thơ hay — của các nhà thơ trong nước và cả thế giới nữa mới kinh!
Tôi lập tức đọc và thuộc lòng (hoặc ít ra là gần thuộc) khá nhiều bài. Trong đó có một bài tên rất “Tây”: EM ĐI TÌM ANH TRÊN BÁN ĐẢO BAN CĂNG. Tác giả được đề là Olga Berggoltz — phiên âm kiểu báo Nhân Dân hồi đó là: Ôn-Ga Béc-Gôn. (Tôi thích cái cách báo Nhân Dân phiên âm tên mấy ngài lãnh đạo Thái Lan sang thăm Việt Nam: “Ngài Xổm-Cặc-Kiệt Trụ-Ra-Nôn” — đọc lên cứ như tiếng Việt thuần túy vậy!)
Và bài thơ đó đã theo tôi suốt cả một thời trai trẻ.
Những lúc nhậu say — nhất là lại có gái nữa — thì ngoài mấy màn trồng cây chuối đi quanh bàn nhậu, tôi còn đọc thơ. Tất nhiên là “mùa nào thức nấy”: với gái Việt thì tôi đọc “Em đi tìm anh trên bán đảo Ban Căng”; với gái Tây thì chơi nguyên bản tiếng Nga — “Đừng động vào cây mùa lá rụng” của Olga Berggoltz, hoặc “Tôi yêu em” của Pushkin, hoặc “Cánh buồm” của Lermontov…
Tất nhiên, mấy bài thơ này cũng thường đem lại những “vụ mùa bội thu”… 
Và cứ thế, “Em đi tìm anh trên bán đảo Ban Căng” lang thang cùng tôi qua nhiều bàn rượu, đem lại không ít “cơm no áo ấm”…
=======================
Cho đến một ngày, đọc một bài báo trên mạng, tôi mới ngã ngửa ra sự thật:
Tác giả của “Em đi tìm anh trên bán đảo Ban Căng” không phải là nữ sĩ thành Leningrad Olga Berggoltz — mà là Khổng Văn Đương, sinh năm 1945, quê xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.
Câu chuyện thật còn ly kỳ hơn bài thơ nhiều:
Năm 1965, chàng sinh viên trẻ Khổng Văn Đương sang Romania học tại Trường Đại học Bách khoa Georges Dej ở Bucharest. Kỳ nghỉ hè đầu tiên năm 1966, trong chuyến đi biển Đen, anh quen và yêu một cô gái Romania xinh đẹp tên Valentina, 16 tuổi.
Nhưng oái oăm thay — đó là thời kỳ kháng chiến chống Mỹ đang vào giai đoạn ác liệt nhất, việc yêu đương của bất cứ sinh viên Việt nào với người bản xứ đều không được Sứ quán Việt Nam chấp nhận. Nhìn thấy trước “viễn cảnh tối tăm” — có thể bị trục xuất về nước — Đương đành đề nghị cắt đứt mối quan hệ mà không dám nói rõ lý do.
Kết cục thật bi thảm: Khoảng nửa tháng sau, Đương nhận được thư của Valentina với những lời lẽ hết sức bi thiết chen lẫn oán hờn nhưng vẫn hy vọng một ngày kia Đương sẽ quay trở lại. Xúc động trước tình cảm chân thành tha thiết ấy, Đương đã dựa vào những lời lẽ trong thư để làm thành bài thơ “Em đi tìm anh trên bán đảo Ban Căng.” (theo báo Thanh Nien)
Rồi qua người bạn, Đương biết tin Valentina bị điên loạn. Khi anh tìm đến nhà, bà giáo già nhìn ái ngại: “Nó bị… điên rồi, cháu ạ!” Valentina đầu tóc rũ rượi, tâm thần ngớ ngẩn, phải nghỉ học ở nhà. Dù vậy, mới nhác thấy bóng chàng, nàng đã dang rộng đôi tay hét lớn: “Đương! Đương!”
Bài thơ nhanh chóng được các du học sinh người Việt chuyền tay nhau rồi lan sang khắp các nước Đông Âu khác và Liên Xô. Đó là lý do tôi đọc được nó trong cuốn sổ chép tay của ông anh quân khu Đồng Xuân — mà tưởng là thơ Nga!
Và kết cục của ông Đương cũng buồn không kém: tập thơ ông viết tặng Valentina — khoảng 50 bài, trong đó có bài “Em đi tìm anh…” — bị đánh giá là “có màu sắc xấu”, bị tịch thu và gửi đi đâu ông cũng không được biết. Mãi đến năm 1990, khi bài thơ được in trong cuốn Almanach Người mẹ và phái đẹp nhưng lại đề tên tác giả là Olga Berggoltz, ông mới biết “đứa con tinh thần” của mình còn sống — chỉ là đang mang họ người khác. (theo báo Công an Nhân dân)
Ông Khổng Văn Đương vừa qua đời ngày 9/7/2020 sau nhiều năm chống chọi với bệnh hiểm nghèo.
=======================
Thôi thì — bài thơ của một chàng trai Phú Thọ viết cho cô gái tóc vàng Romania, bị nhầm là thơ Nga suốt mấy chục năm, từng “đem lại vụ mùa bội thu” cho không ít gã đọc thơ tán gái — trong đó kẻ hèn này — nay được chính cái thằng tôi hì hục dùng AI làm thành bài hát.
Anh Khổng Văn Đương ơi — chúc anh yên nghỉ. Bài thơ của anh vẫn còn sống! 
Nếu anh nghe thấy lời khấn của em, thì hãy về nghe nhạc cùng em!!!
Bạn nào thích thì mời cùng nghe!
======================
Nguyên tác bài thơ:
EM ĐI TÌM ANH TRÊN BÁN ĐẢO BAN CĂNG
Tác giả: Khổng Văn Đương
Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng
Tìm không thấy chỉ thấy trời im lặng
Một mình em trong màn đêm thanh vắng
Tim bồi hồi chân bước vội dưới trăng.
Em trèo lên đỉnh núi cao Cácpat
Nhìn theo anh mất hút biết về đâu
Chân ai đi xa lắc tím trời Âu
Dòng nước mắt bỗng trào ra chua chát!
Em lại đến Biển Đen xưa dào dạt
Sóng xô bờ liên tiếp gọi triền miên
Buồn! Chao ôi, gió làm em phiêu bạt.
Thân cô đơn kinh khiếp cả trăng hiền!
Ôi dòng xanh rầm rì sông Đanuyp
Mây trời in lồng lộng giữa dòng sông
Nên ngàn năm êm đềm trôi một nhịp
Chỉ mình em nhức nhối vết thương lòng!
Hỡi trái đất rộng làm chi bát ngát
Cho loài người chia biên giới thế gian
Cho sa mạc nổi bùng cơn bão cát
Cho tình anh chưa bén đã lụi tàn?
Em xin hỏi Trời cao và Đức Phật:
Cõi niết bàn có mãi mãi mùa xuân
Đâu trời Tây, đâu xa gần cực lạc
Mà trần gian đầy bể khổ trầm luân?
Con lạy Chúa Jê-su ban phép lạ
Cho nước Người hết ly biệt, chia phôi
Hai chúng con quỳ trước Người đa tạ
Xin hòa tan làm một, ngàn đời!
Em cầu nguyện. Còn anh, anh chẳng biết
Trái tim anh sao giá lạnh thờ ơ?
Và hôm nay dù tình anh đã hết
Em vẫn mong, vẫn hy vọng, vẫn chờ…
Vẫn trèo lên đỉnh núi cao Cácpat
Vẫn theo dòng Đanuyp những đêm trăng
Em lại đến Biển Đen xưa dào dạt
Đi tìm anh trên bán đảo Bancăng!
Bucharest, 19-3-1969
======================
P.S: Vì bài thơ này rất hay, giàu nhạc điệu nên tôi cố gắng giữ gần như nguyên tác, ít phải động “dao kéo” nhất có thể.
Và chính vì bài thơ quá hay, nên tôi hì hục làm thành bài hát 2 lần.
Phiên bản 1 năm 2025, phiên bản 2 làm cách đây ít lâu.
Nhân có chị La Ngoc, một người đọc trang FB của tôi nhắc đến bài thơ này, nên xin phép được đưa lên.
Tôi không vỗ ngực nhận đây là kiệt tác, nhưng tôi đảm bảo nếu bạn không phải là những bọn kênh kiệu coi thường nhạc AI và lắng nghe với một thái độ chân thành, thì bạn sẽ thấy NỔI DA GÀ đấy.
Về trình độ phối khí, phiên bản 2026 chắc chỉ thua thằng bạn già Dao Minh – Nhạc sĩ phối khí hàng đầu Việt Nam thôi!
