Có những cái gật đầu mang lại hàng tỷ đô la. Nhưng cũng có những cái lắc đầu cứu sống hàng vạn sinh mạng. Một nhân viên thử việc mới đi làm 1 tháng đã dám một mình chống lại cả tập đoàn dược phẩm khổng lồ và áp lực chính trị nước Mỹ như thế nào? Mời cả nhà đọc câu chuyện về NGƯỜI HÙNG CỨU THẾ GIỚI KHỎI QUÁI THAI dưới đây. 
===========================
CÁI LẮC ĐẦU CỨU SỐNG MƯỜI NGÀN ĐỨA TRẺ
Năm 1960, thế giới phương Tây đang phát cuồng vì một loại “thần dược” có tên là Thalidomide.
Nó được quảng cáo là an toàn tuyệt đối, êm dịu như giấc ngủ của thiên thần. Nó chữa được chứng mất ngủ, giảm đau đầu, và đặc biệt hiệu quả với “kẻ thù” của mọi bà bầu: Chứng ốm nghén. Hàng triệu viên thuốc đã được bán ra ở Đức, Anh, Canada và hơn 40 quốc gia khác. Các bà mẹ ca ngợi nó hết lời vì nhờ nó, họ có một thai kỳ êm ái.
Tập đoàn dược phẩm khổng lồ Merrell quyết tâm đưa “con gà đẻ trứng vàng” này vào thị trường Mỹ – thị trường béo bở nhất thế giới. Họ nộp hồ sơ lên FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) với sự tự tin rằng giấy phép sẽ được ký trong nháy mắt.
Hồ sơ đó rơi vào tay một nhân viên mới toanh, vừa nhận việc được đúng một tháng. Tên bà là Frances Kelsey.
Khi đọc hồ sơ, Kelsey cảm thấy… lấn cấn. Mặc dù dữ liệu của hãng dược rất đẹp, nhưng bà phát hiện ra một chi tiết nhỏ: Thuốc có tác dụng phụ gây viêm dây thần kinh ở một số người lớn dùng lâu dài. Bà tự đặt câu hỏi: “Nếu nó làm tổn thương dây thần kinh của người lớn, thì nó sẽ làm gì với một bào thai bé bỏng đang hình thành?”
Bà từ chối ký duyệt. Bà yêu cầu thêm dữ liệu.
Hãng dược phẩm Merrell nổi điên. Họ không quen với việc bị một “mụ đàn bà quan liêu” (như cách họ gọi bà sau lưng) cản đường. Họ coi bà là một kẻ gàn dở, cứng nhắc và thiếu hiểu biết. Họ gây áp lực lên sếp của bà. Họ gọi điện quấy rối bà liên tục. Họ gửi các chuyên gia đến để “dạy dỗ” bà về khoa học. Họ dọa sẽ kiện bà vì cản trở sự tiến bộ y học.
Trong suốt 1 năm trời, Kelsey sống trong “địa ngục” của sự chèn ép. Ai cũng bảo bà: “Ký đi cho xong chuyện. Cả thế giới dùng rồi, có ai chết đâu mà bà lo?”
Nhưng người phụ nữ nhỏ bé ấy vẫn lì lợm ngồi bên chiếc bàn làm việc ngập giấy tờ và nói: “Không. Tôi chưa thấy an toàn.”
Và rồi, cơn ác mộng ập đến.
Cuối năm 1961, các báo cáo kinh hoàng từ Đức và Úc bắt đầu bay về. Hàng ngàn đứa trẻ sinh ra với hình hài dị dạng khủng khiếp: Tay chân ngắn ngủn như mái chèo của loài hải cẩu (hội chứng Phocomelia), thiếu tai, thiếu mắt, hỏng nội tạng. Nguyên nhân duy nhất: Mẹ của chúng đã uống Thalidomide trong thai kỳ.
Chỉ riêng tại châu Âu, hơn 10.000 đứa trẻ đã trở thành nạn nhân. Một thế hệ bi thương lớn lên với những cơ thể không trọn vẹn.
Lúc này, người ta mới giật mình nhìn sang nước Mỹ. Nhờ cái lắc đầu “cứng đầu” của Frances Kelsey, thuốc Thalidomide chưa bao giờ được cấp phép bán đại trà tại Mỹ. Bà đã một tay dựng lên bức tường thép, chặn đứng thảm họa ngay tại biên giới. Hàng chục ngàn đứa trẻ Mỹ đã được cứu sống lành lặn nhờ sự “đa nghi” của bà.
Năm 1962, Tổng thống John F. Kennedy đã trao tặng bà Huân chương Phụng sự Liên bang Xuất sắc (giải thưởng cao quý nhất dành cho công chức).
Khi đứng trên bục vinh quang, bà Kelsey chỉ nói giản dị: “Tôi chỉ làm công việc của mình. Tôi chỉ không muốn vội vã.”
Bà sống thọ đến 101 tuổi, và cho đến tận ngày nay, mỗi khi cầm một vỉ thuốc trên tay và thấy tờ hướng dẫn sử dụng dày đặc cảnh báo tác dụng phụ, chúng ta phải thầm cảm ơn Frances Kelsey. Chính bà là người đã buộc thế giới phải thay đổi luật dược phẩm: Muốn bán thuốc, phải chứng minh nó AN TOÀN trước khi chứng minh nó HIỆU QUẢ.
===================
Biên soạn: Trần Hoài Văn (Nguồn tham khảo: Hồ sơ lưu trữ FDA & Lịch sử Y khoa Hoa Kỳ.)
