HỎI:
“Em chào Thầy ạ! Tháng 8 năm ngoái em được chẩn đoán là ‘có cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua trên bệnh nhân có hẹp động mạch thân nền’. Từ đó tới giờ ngoài tập khí công em có kết hợp thêm châm cứu.
Ngày 30 Tết vừa rồi em có bị lại. Em dành thời gian thiền 1-2h/lần, kết hợp xoa xát tai thì đỡ nhưng chưa hết hẳn, hiện vẫn khá choáng váng và đau đầu, các mạch máu xung quanh tai, đặc biệt tai phải hơi gồ lên, đau chói khi ấn vào.
Thầy cho em hỏi ngoài bài tập xoa xát cổ vai gáy vẫn tập mỗi sáng thì có bài động/tĩnh công nào có thể hỗ trợ thêm bệnh này của em không ạ?
Trước giờ chỉ số máu, huyết áp của em hoàn toàn bình thường. Em đã tiêm 3 mũi vắc xin Covid và từ đó ngoài viêm da tự miễn 4/2024 thì tới 8/2025 em bị có cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua do hẹp động mạch thân nền (TIA) ạ.”
===================
TRẢ LỜI:
Chào bạn!
Tôi nhận được câu hỏi của bạn và xin phép được trả lời với sự cẩn trọng cao nhất. Trước hết, tôi xin nói rõ: Đây là một tình trạng cần được theo dõi sát sao bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Các bài tập tôi chia sẻ dưới đây chỉ là BỔ TRỢ, không thay thế điều trị y tế.
=============================
「 HIỂU VỀ TÌNH TRẠNG CỦA BẠN 」
Thiếu máu não cục bộ thoáng qua (TIA) thực chất là một cơn đột quỵ nhỏ, nơi dòng máu lên não bị gián đoạn tạm thời. Dấu hiệu thường hết trong vòng 24 giờ, nhưng đây là hồi chuông cảnh báo cực kỳ quan trọng: cơ thể đang báo rằng nguy cơ đột quỵ thực sự rất cao nếu không can thiệp kịp thời.
Việc bạn bị tái phát vào ngày 30 Tết vừa rồi, với các triệu chứng choáng váng, đau đầu, mạch máu quanh tai gồ lên – đó là dấu hiệu cần được bác sĩ kiểm tra lại ngay.
Đặc biệt lưu ý: Mạch máu quanh tai gồ lên và đau chói khi ấn – đây có thể là dấu hiệu của viêm động mạch thái dương (temporal arteritis), một tình trạng cần được can thiệp y tế khẩn cấp.
=============================
「 TRƯỚC HẾT: CẦN LÀM GÌ NGAY? 」
1. GẶP BÁC SĨ NGAY LẬP TỨC
Với triệu chứng tái phát và đặc biệt là mạch máu quanh tai có dấu hiệu bất thường, bạn cần:
• Tái khám bác sĩ thần kinh ngay
• Có thể cần chụp mạch máu não hoặc siêu âm Doppler để đánh giá lại tình trạng hẹp
• Kiểm tra viêm động mạch thái dương (nếu có chỉ định)
2. TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ
Nếu bác sĩ đã chỉ định thuốc chống kết tập tiểu cầu (như aspirin, clopidogrel) hoặc thuốc ổn định mảng xơ vữa, hãy uống đều đặn. Đừng tự ý ngưng thuốc.
3. THEO DÕI HUYẾT ÁP
Dù bạn nói huyết áp bình thường, hãy đo thường xuyên, đặc biệt trong những ngày có triệu chứng. Huyết áp có thể dao động.
=============================
「 BÀI TẬP HỖ TRỢ – CHỈ KHI ĐÃ ỔN ĐỊNH 」
Khi đã được bác sĩ cho phép, bạn có thể bổ sung các bài tập sau. Nguyên tắc: NHẸ NHÀNG – CHẬM RÃI – KHÔNG GẮNG SỨC.
================================
BÀI TẬP 1: THỞ 1:2 – ỔN ĐỊNH HUYẾT ÁP, THƯ GIÃN MẠCH MÁU (2 lần/ngày)*
Đây là bài tập an toàn nhất, không tác động mạnh, chỉ điều hòa hơi thở và hệ thần kinh.
Thực hành:
1. Ngồi hoặc nằm ở nơi yên tĩnh, thả lỏng.
2. Hít vào bằng mũi – đếm 3 giây.
3. Thở ra bằng mũi – đếm 6 giây.
4. Làm 10-15 hơi, không nín thở, không cố gắng.
(Sau này nếu có thể, thì tăng dần thời lượng HÍT VÀO và THỞ RA lên. Nhưng tuyệt đối không được cố quá sức)
Lưu ý: Nếu thấy chóng mặt, dừng ngay, trở về hơi thở tự nhiên.
==================================
BÀI TẬP 2: XOA MẠCH MÁU CỔ – KHÔNG ẤN SÂU (3 phút, ngày 2 lần)
Đây là bài tập bạn đã biết, nhưng cần làm với lực rất nhẹ.
Cách thực hiện:
1. Ngồi thẳng, thả lỏng vai.
2. Dùng ba ngón tay (trỏ, giữa, áp út) xoa nhẹ dọc hai bên cổ, từ dưới hàm xuống xương đòn.
3. Tuyệt đối không ấn sâu, không xoa mạnh.
4. Mỗi bên 18 lần, nhẹ nhàng.
Tác dụng: Hỗ trợ lưu thông máu vùng cổ, nhưng phải rất nhẹ nhàng.
==============================
BÀI TẬP 3: XOA TAI – KÍCH THÍCH TUẦN HOÀN (3 phút)
Với triệu chứng mạch máu quanh tai gồ lên, bạn cần đặc biệt cẩn thận.
Cách thực hiện:
• Xoa vành tai nhẹ nhàng, không bóp mạnh.
• Kéo nhẹ dái tai 9 lần.
• Dùng đầu ngón tay xoa quanh vành tai, không ấn trực tiếp vào vùng mạch máu đang gồ lên.
Nếu vùng đó vẫn đau và gồ, không xoa trực tiếp – chỉ xoa vùng xung quanh hoặc bỏ qua động tác này.
=============================
BÀI TẬP 4: ĐI BỘ CHẬM – TẬP TRUNG VÀO HƠI THỞ *(15-20 phút/ngày)*
Đi bộ là bài tập an toàn nhất cho người có vấn đề về mạch máu não.
• Chọn nơi thoáng mát, bằng phẳng.
• Đi thật chậm, bước ngắn.
• Phối hợp hơi thở: hít 2 bước – thở 4 bước (hoặc hít 3 – thở 6).
• Nếu thấy chóng mặt, dừng lại, ngồi nghỉ.
============================
「 NHỮNG ĐIỀU CẦN TRÁNH TUYỆT ĐỐI 」
• 
Không tập các bài gắng sức, nín thở, nén khí – có thể làm tăng áp lực nội sọ, nguy hiểm
• Không xoay cổ gấp, ngửa cổ quá mức – có thể chèn ép động mạch đốt sống
• Không tập khi đang chóng mặt, đau đầu dữ dội
• Không tự ý ngưng thuốc – kể cả khi thấy khỏe
• Không để cơ thể mất nước – uống đủ nước ấm
==============================
「 DINH DƯỠNG HỖ TRỢ 」
NÊN DÙNG:
• Rau má, bí đao, rau diếp cá
Thanh nhiệt, giải độc – có thể ăn sống, nấu canh, ép nước uống.
• Tỏi, gừng (liều nhẹ)
Hỗ trợ lưu thông mạch máu – pha trà, thêm vào món ăn hàng ngày.
• Cá hồi, cá thu
Giàu omega-3, chống viêm, tốt cho mạch máu – nướng, hấp, ăn 2-3 lần/tuần.
• Nghệ
Chống viêm, hoạt huyết – pha sữa nghệ ấm uống tối.
• Uống đủ nước ấm
1.5-2 lít mỗi ngày, chia nhỏ nhiều lần, giúp máu lưu thông tốt.
NÊN TRÁNH:
• Đồ mặn, đồ chiên rán – làm tăng huyết áp, gánh nặng cho mạch máu
• Rượu bia, thuốc lá – gây tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông
• Mỡ động vật, nội tạng – nhiều cholesterol xấu, dễ gây xơ vữa động mạch
• Đồ cay nóng quá mức – có thể kích thích tăng huyết áp
• Đồ uống có cồn, gas, nhiều đường – ảnh hưởng đến tuần hoàn và chuyển hóa
「 LỜI KHUYÊN CUỐI 」
Bạn thân mến,
TIA không phải là “chuyện nhỏ”. Nó là cơ hội cuối cùng để cơ thể báo động trước khi một cơn đột quỵ thực sự xảy ra. Bạn đã có một cơn TIA vào tháng 8, và một đợt tái phát vào ngày 30 Tết. Đó là tín hiệu cần được quan tâm đặc biệt.
Xin bạn hãy:
1. Tái khám bác sĩ thần kinh ngay – đừng chờ.
2. Mang theo kết quả chẩn đoán cũ và mô tả chi tiết triệu chứng mới (mạch máu quanh tai gồ lên, đau chói khi ấn).
3. Tiếp tục các bài tập nhẹ nhàng – nhưng chỉ khi không có triệu chứng cấp.
4. Theo dõi huyết áp hàng ngày – ghi lại để bác sĩ tham khảo.
Khí công, thiền định là những phương pháp hỗ trợ tuyệt vời, nhưng với tình trạng của bạn, sự can thiệp y tế kịp thời là ưu tiên số một.
Khi đã ổn định, tôi sẵn sàng hướng dẫn bạn những bài tập phù hợp. Nhưng trước hết, hãy để bác sĩ kiểm tra và đánh giá lại tình trạng hiện tại.
============================
OM MANI PADME HUM
Trần Hoài Văn
Chưởng môn Khí Đạo Himalaya tại Việt Nam
===============================
P/S: Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào như: đau đầu dữ dội đột ngột, nói khó, méo miệng, yếu nửa người, mất thăng bằng – hãy lập tức gọi cấp cứu 115 hoặc tới bệnh viện gần nhất để được hỗ trợ kịp thời 
