BÀI SÁU: TÊ BÌ TAY CHÂN

Khi “đường dây năng lượng” bị cắt

=================================

Bài 1 – Tổng quan 10 tín hiệu:

https://www.facebook.com/share/p/1NUjDbw7Dd/

Bài 2 – Mất Ngủ:

https://www.facebook.com/share/p/1CMNP9gjCr/

Bài 3 – Mệt Mỏi Kinh Niên:

https://www.facebook.com/share/p/1B2u96r4Rw/

Bài 4 – Đau Mỏi Cổ Vai Gáy:

https://www.facebook.com/share/p/1DMeaShgVf/

Bài 5 – Đau Lưng Mãn Tính:

https://www.facebook.com/share/p/1atiPTaZ8u/

============================

「 THƯ CỦA NGƯỜI BỆNH 」

“Thưa Thầy, em là Minh, năm nay em ba mươi lăm tuổi, làm việc văn phòng. Khoảng sáu tháng nay, em hay bị tê ngón tay cái, trỏ và giữa ở cả hai bàn tay, đặc biệt là về đêm. Nhiều đêm em thức giấc lúc ba bốn giờ sáng vì tê đến tận cánh tay, phải lắc tay mãi mới hết.

Em đã đi khám, bác sĩ nói là hội chứng ống cổ tay, do ngồi máy tính nhiều. Bác sĩ kê thuốc giảm đau và bảo đeo nẹp cổ tay ban đêm. Em đeo được một thời gian thì bớt, nhưng vừa bỏ ra là tê lại.

Rồi gần đây, em còn thấy tê bàn chân, nhất là bàn chân trái, như kiến bò. Sáng dậy bước xuống giường, chân tê cứng, phải đi lại một hồi mới hết.

Em rất lo lắng, không biết mình bị bệnh gì nặng không. Em mới ba mươi lăm tuổi mà đã thế này, đến lúc bốn mươi, năm mươi tuổi sẽ ra sao? Liệu em tham gia tập Khí Đạo Himalaya thì có đỡ được không? Mong Thầy chỉ giáo.”

============================

Hế lô, chào cả nhà!

Tôi đây, thằng cha rách việc chẳng có điều gì hay ho để nói…

Người ta thì rượu ngon gái đẹp, đi chơi nhởi chỗ nọ chỗ kia…

Đằng này thì hắn chỉ suốt ngày ru rú xó nhà, nói về bệnh nọ, tật kia…

Cơ mà biết làm sao được…? Nghề thì chọn được, chứ nghiệp thì chịu, nó cứ vận vào thân thôi…

Nếu ai chưa chán những gì tôi nói thì đọc tiếp bài này nhé!

Quay trở lại với lá thư của anh bạn trẻ tên Minh.

Nhận thấy đây là vấn nạn của nhiều người từ lứa tuổi 40+ trở lên, nên tôi muốn được chia sẻ cùng mọi người cách phòng, chống, khắc phục.

====================

Chào Minh!

Cảm ơn em đã chia sẻ.

Tê bì tay chân – một triệu chứng tưởng như “nhỏ nhặt”, nhưng thực ra là lời cảnh báo nghiêm túc từ cơ thể rằng: Hệ thống tuần hoàn và thần kinh đang gặp vấn đề. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân sâu xa, và quan trọng hơn – làm thế nào để “nối lại đường dây năng lượng” bị cắt.

Về câu hỏi “Liệu em tham gia tập Khí Đạo Himalaya thì có đỡ được không?” thì xin trả lời ngay: ĐỠ CHỨ! RẤT ĐỠ LÀ ĐẰNG KHÁC.

Nhưng nếu vì lí do gì đó mà không tập được cùng lớp thì hãy thực hành những gì được hướng dẫn ở phần dưới đây. Bạn cũng được “an ủi” nhiều đấy.

========================

「 MỘT • NGUYÊN NHÂN TÊ BÌ TAY CHÂN 」

==================================

A. GÓC NHÌN Y HỌC HIỆN ĐẠI

1. Hội chứng ống cổ tay (Carpal Tunnel Syndrome)

→ Thần kinh giữa bị chèn ép tại ống cổ tay.

→ Nguyên nhân: ngồi máy tính lâu, gõ phím, cầm chuột sai tư thế.

→ Triệu chứng: tê ngón cái, trỏ, giữa, đặc biệt về đêm.

→ Phổ biến ở dân văn phòng, lập trình viên, kế toán.

2. Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ hoặc thắt lưng

→ Đĩa đệm chèn ép rễ thần kinh.

→ Tê từ cổ lan xuống tay (nếu cột sống cổ).

→ Tê từ lưng lan xuống chân (nếu cột sống thắt lưng).

→ Thường kèm đau cổ, đau lưng.

3. Rối loạn tuần hoàn ngoại vi

→ Mạch máu không đủ oxy và dinh dưỡng đến tay chân.

→ Nguyên nhân: huyết áp thấp, thiếu máu, ngồi lâu một tư thế.

→ Triệu chứng: tê, lạnh đầu chi, da tái nhợt.

4. Thiếu vitamin B (đặc biệt B1, B6, B12)

→ Vitamin B nuôi dưỡng thần kinh.

→ Thiếu → thần kinh tổn thương → tê bì.

→ Nguyên nhân: ăn uống kém, uống rượu nhiều, bệnh dạ dày.

5. Đái tháo đường

→ Đường huyết cao lâu ngày → tổn thương thần kinh ngoại vi.

→ Tê bàn chân, bàn tay, kiểu “đeo găng tay, đeo tất”.

→ Nguy hiểm: có thể dẫn đến loét, hoại tử.

6. Các nguyên nhân khác

→ Thiếu máu não.

→ Viêm khớp, thoái hóa khớp.

→ Nghẽn mạch máu.

→ Stress kéo dài.

===========================

B. GÓC NHÌN ĐÔNG Y: KHÍ HUYẾT BẤT THÔNG

Tê bì trong Đông y gọi là “Bì chứng” hay “Mộc chứng”. Nguyên nhân chính:

1. Khí huyết bất thông – “Bất thông tắc thống”

→ Đường kinh mạch bị tắc nghẽn.

→ Khí huyết không lưu thông đến tay chân.

→ Giống như đường dây điện bị cắt → không có điện.

2. Can huyết hư – “Can chủ cân”

→ Gan chủ về gân cốt, máu nuôi gân.

→ Khi Can huyết hư → gân không được nuôi → tê cứng.

→ Thường kèm: móng tay nhợt, khô giòn, chóng mặt, hoa mắt.

3. Khí hư huyết hư – “Tỳ sinh khí huyết”

→ Tỳ sản sinh khí huyết.

→ Khi Tỳ hư → sinh khí huyết kém → tứ chi thiếu nuôi dưỡng.

→ Thường kèm: mệt mỏi, da xanh môi tái, ăn kém.

4. Phong – Hàn – Thấp xâm nhập

→ Tà khí từ ngoài vào, tắc nghẽn kinh mạch.

→ Thường gặp ở người làm việc trong phòng lạnh, ra vào nhiệt độ đột ngột.

→ Triệu chứng: tê kèm đau nhức, nặng nề.

5. Đàm trệ kinh lạc

→ Ăn uống nhiều dầu mỡ, ngọt ngào → sinh đàm.

→ Đàm tích tụ trong kinh mạch → tắc nghẽn → tê bì.

→ Thường kèm: béo phì, mỡ máu cao.

===============================

「 HAI • PHÂN BIỆT CÁC LOẠI TÊ BÌ 」

Bảng dưới đây chỉ mang tính THAM KHẢO. Chẩn đoán chính xác cần do bác sĩ thực hiện.

=========================

TÊ TAY:

• Tê ngón cái, trỏ, giữa → Hội chứng ống cổ tay

• Tê cả bàn tay, lan lên cánh tay → Thoát vị đĩa đệm cổ

• Tê hai bàn tay đối xứng → Thiếu vitamin B, đái tháo đường

TÊ CHÂN:

• Tê mu bàn chân → Thoát vị đĩa đệm thắt lưng

• Tê bàn chân, kiểu “đeo tất” → Đái tháo đường

• Tê một bên chân → Nghẽn mạch máu, đột quỵ nhẹ

TÊ KÈM TRIỆU CHỨNG KHÁC:

• Tê + yếu cơ → Nguy hiểm, cần đi khám ngay

• Tê + đau dữ dội → Thoát vị đĩa đệm, viêm thần kinh

• Tê + sốt → Viêm nhiễm

• Tê + nói líu lưỡi, méo miệng → Đột quỵ, gọi cấp cứu ngay

==============================

「 BA • BÀI TẬP KHÍ CÔNG “THÔNG MẠCH HOẠT HUYẾT” 」

Thời gian: 15 phút mỗi ngày

Nguyên tắc: Từ trung tâm ra ngoại vi – Từ gốc đến ngọn

===========================

BƯỚC MỘT: VỖ DẬP – ĐÁNH THỨC KINH MẠCH (khoảng 5 phút)

Động tác 1: Vỗ vai gáy – khai thông đầu nguồn

• Tay phải vỗ vai trái, từ cổ xuống vai, xuống cánh tay 36 lần.

• Tay trái vỗ vai phải, tương tự.

• Lực vừa phải, nghe tiếng “tạch tạch”.

• Vỗ đến đâu, cảm nhận ấm đến đó.

Động tác 2: Vỗ tay chân – kích hoạt tuần hoàn

• Vỗ từ vai xuống cánh tay, xuống cẳng tay, đến bàn tay 36 lần.

• Vỗ từ đùi xuống cẳng chân, xuống bàn chân 36 lần.

• Vỗ hai bên: mặt trong và mặt ngoài.

Ý nghĩa: Vỗ dập giúp kích thích tuần hoàn máu, đánh thức các kinh mạch đang “ngủ đông”.

Lưu ý: Không vỗ mạnh vào vùng đang đau cấp, sưng nóng đỏ.

=============================

BƯỚC HAI: LẮC TAY LẮC CHÂN – XẢ HÀN KHÍ (khoảng 3 phút)

Động tác 1: Lắc tay

• Đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai.

• Hai tay giơ lên ngang vai, thả lỏng hoàn toàn.

• Lắc tay từ cổ tay, như lắc nước ra khỏi tay.

• Lắc 100 lần, nhanh, mạnh.

• Cảm nhận máu đổ về đầu ngón tay, ấm ran.

Động tác 2: Lắc chân

• Đứng vịn tường hoặc ghế.

• Nâng chân phải lên, lắc từ mắt cá chân 100 lần.

• Đổi chân trái.

• Cảm nhận máu đổ về bàn chân.

Ý nghĩa: Lắc tay chân giúp đẩy khí huyết ra ngoại vi, xả bỏ hàn khí tích tụ.

=====================================

BƯỚC BA: XOA BÓP – DẪN KHÍ HUYẾT (khoảng 4 phút)

Động tác 1: Xoa tay từ vai ra ngón

• Tay trái xoa từ vai phải, xuống cánh tay, cẳng tay, đến từng ngón tay.

• Xoa 9 lần mỗi đường kinh: mặt trong, mặt ngoài, mặt giữa.

• Đổi tay.

Động tác 2: Xoa chân từ đùi ra ngón

• Ngồi xuống, xoa từ đùi xuống cẳng chân, đến bàn chân.

• Xoa 9 lần mỗi đường kinh: mặt trong, mặt ngoài.

Động tác 3: Xoa lòng bàn tay, lòng bàn chân

• Xoa hai lòng bàn tay vào nhau 49 lần, cho nóng.

• Xoa lòng bàn tay phải lên lòng bàn chân trái 36 vòng.

• Đổi bên.

Ý nghĩa: Xoa bóp theo đường kinh mạch giúp dẫn khí huyết từ trung tâm ra ngoại vi, nuôi dưỡng tứ chi.

===============================

BƯỚC BỐN: BẤM HUYỆT – KÍCH HOẠT NĂNG LƯỢNG (3 phút)

HUYỆT 1: HỢP CỐC (LI4) – “Huyệt vạn năng”

• Vị trí: Mu bàn tay, giữa xương ngón cái và ngón trỏ, hơi lệch về phía ngón trỏ.

• Cách bấm: Dùng ngón cái tay kia ấn vào, day tròn 36 vòng.

• Tác dụng: Thông khí huyết, giảm đau đầu, giảm tê tay.

• Cấm bấm khi mang thai.

=============================

HUYỆT 2: NỘI QUAN (PC6) – “Cửa ngõ tâm mạch”

• Vị trí: Mặt trong cẳng tay, 3 cm trên nếp gấp cổ tay, giữa hai gân.

• Cách bấm: Ấn và xoay tròn 36 vòng.

• Tác dụng: An thần, thông mạch, giảm tê tay, hỗ trợ tim mạch.

===========================

HUYỆT 3: TÚC TAM LÝ (ST36) – “Huyệt trường thọ”

• Vị trí: Dưới xương bánh chè 3 thốn (khoảng 4 ngón tay), một ngón ngoài xương chày.

• Cách bấm: Ấn và xoay tròn 36 vòng.

• Tác dụng: Bổ khí huyết, tăng cường tuần hoàn.

==============================

HUYỆT 4: TAM ÂM GIAO (SP6) – “Giao điểm ba kinh Âm”

• Vị trí: Mặt trong cẳng chân, 3 thốn trên mắt cá trong, sau xương chày.

• Cách bấm: Ấn và xoay tròn 36 vòng.

• Tác dụng: Bổ Can Tỳ Thận, nuôi dưỡng khí huyết.

• Cấm bấm khi mang thai.

==========================

BƯỚC NĂM: DẪN KHÍ – ĐƯA NĂNG LƯỢNG ĐẾN TẬN ĐẦU NGÓN (3 phút)

1. Nằm ngửa, hai tay duỗi thẳng dọc thân, lòng bàn tay ngửa.

2. Nhắm mắt, hít thở tự nhiên.

3. Tưởng tượng một luồng khí ấm, mát từ Đan Điền (dưới rốn) tỏa ra, chảy xuống hai cánh tay, qua khuỷu tay, cổ tay, đến từng đầu ngón tay.

4. Đồng thời, tưởng tượng luồng khí ấy cũng chảy xuống hai chân, qua đầu gối, cổ chân, đến từng đầu ngón chân.

5. Mỗi lần hít vào, khí ấm nuôi dưỡng.

Mỗi lần thở ra, mọi tê bì, tắc nghẽn theo hơi thở ra ngoài.

6. Làm 21 hơi thở.

===============================

「 BỐN • DINH DƯỠNG “BỔ KHÍ HUYẾT – THÔNG KINH MẠCH” 」

Nguyên tắc: Ăn để sinh khí huyết, ăn để thông mạch

==============================

NHÓM MỘT: BỔ KHÍ HUYẾT

❖ Gan động vật (gà, lợn, bò)

Bổ huyết – ăn 1-2 lần mỗi tuần

❖ Rau chân vịt (cải bó xôi)

Giàu sắt, acid folic – xào, nấu canh

❖ Táo đỏ

Bổ khí, dưỡng huyết – 5 quả mỗi ngày

❖ Long nhãn

Bổ tâm, an thần – 10 quả mỗi ngày

❖ Nho đen

Bổ Can Thận, dưỡng huyết – một nắm mỗi ngày

==============================

NHÓM HAI: HOẠT HUYẾT THÔNG MẠCH

❖ Nghệ tươi

Curcumin chống viêm, hoạt huyết – pha sữa nghệ uống tối

❖ Gừng tươi

Ôn kinh, tán hàn – pha trà, nấu canh

❖ Tỏi

Làm sạch mạch máu, chống đông máu – ăn sống hoặc ngâm mật

❖ Cá hồi, cá thu

Omega-3 chống viêm – ăn 2-3 lần mỗi tuần

❖ Hạt óc chó

Omega-3, vitamin E – 3-5 quả mỗi ngày

❖ Nấm mèo (mộc nhĩ)

Hoạt huyết, làm mềm mạch máu – xào, nấu canh

==========================

NHÓM BA: BỔ SUNG VITAMIN B

❖ Gạo lứt

Giàu vitamin B1 – nấu cơm

❖ Đậu đỗ (đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh)

Vitamin B6 – nấu cháo, nấu chè

❖ Hạt hướng dương

Vitamin B1, B6 – ăn nhẹ

❖ Trứng gà

Vitamin B12 – luộc, chiên

❖ Sữa chua không đường

Vitamin B12 – ăn sáng

================================

NHÓM BỐN: THỰC PHẨM ĐẶC BIỆT

❖ Đậu đen

Bổ Can Thận, hoạt huyết – nấu cháo, nấu nước

❖ Mè đen

Bổ Can Thận, nhuận táo – rang vàng, ăn 1 thìa mỗi ngày

❖ Nấm mèo (mộc nhĩ)

Hoạt huyết, làm mềm mạch máu – xào, nấu canh

❖ Đan sâm

Hoạt huyết hóa ứ – nấu nước uống (cần hỏi ý kiến thầy thuốc)

===========================

KIÊNG:

• Đồ lạnh (kem, nước đá) – làm co mạch máu, tăng tê bì

• Đồ nhiều muối – tăng huyết áp, gây phù nề

• Rượu bia – tổn thương thần kinh, thiếu vitamin B

• Thuốc lá – co mạch máu, giảm oxy

• Đồ ngọt nhiều đường – tăng nguy cơ đái tháo đường

=================================

「 NĂM • BẢY NGUYÊN TẮC VÀNG BẢO VỆ TAY CHÂN 」

====================================

MỘT • Điều chỉnh tư thế làm việc

• Màn hình máy tính ngang tầm mắt.

• Bàn phím, chuột đặt sao cho cổ tay thẳng, không gập.

• Chân chạm sàn, đùi song song với sàn.

• Ngồi một giờ, đứng dậy đi lại năm phút.

===============================

HAI • Vận động đều đặn

• Đi bộ 30 phút mỗi ngày.

• Bơi lội, yoga, thái cực quyền – tốt cho tuần hoàn.

• Tránh ngồi quá lâu một chỗ.

==========================

BA • Tránh lạnh

• Không để tay chân tiếp xúc nước lạnh kéo dài.

• Không làm việc trong phòng lạnh quá mức.

• Mùa đông đeo găng tay, mang tất ấm.

====================================

BỐN • Giữ ấm đầu chi

• Ngâm chân nước ấm pha muối và gừng 15 phút mỗi tối.

• Xoa bàn tay bàn chân trước khi ngủ.

• Mang tất ngủ (nếu bàn chân hay lạnh).

==============================

NĂM • Kiểm soát đường huyết, huyết áp

• Nếu có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp: theo dõi chặt chẽ.

• Xét nghiệm định kỳ 3-6 tháng một lần.

• Uống thuốc đều đặn theo chỉ định.

========================================

SÁU • Giảm stress

• Stress kéo dài làm co mạch máu, giảm tuần hoàn.

• Thiền, nghe nhạc, đọc sách mỗi ngày 15 phút.

• Ngủ đủ giấc, ngủ trước 23 giờ.

===================================

BẢY • Bổ sung vi chất

• Vitamin B tổng hợp (nếu thiếu).

• Omega-3.

• Vitamin E (tốt cho thần kinh).

• Nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

=====================================

「 SÁU • KHI NÀO CẦN GẶP BÁC SĨ NGAY 」

Tín hiệu nguy hiểm – CẦN GỌI CẤP CỨU 115 NGAY:

• Tê kèm yếu cơ (không cầm nổi đồ vật, không đứng được)

• Tê kèm nói líu lưỡi, méo miệng, mất thăng bằng

• Tê đột ngột một bên người

• Tê kèm đau ngực, khó thở

• Tê lan rộng, tăng nhanh

• Mất cảm giác hoàn toàn ở tay hoặc chân

Nếu bạn có từ 2 dấu hiệu trở lên trong danh sách này, hãy gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay lập tức.

================================

「 LỜI KẾT 」

Tê bì tay chân – tưởng như nhỏ nhặt, nhưng thực ra là lời cảnh báo từ cơ thể rằng: Hệ thống “đường dây năng lượng” đang gặp sự cố.

Theo Đông y, “Bất thông tắc thống” – Không thông thì đau. Khi kinh mạch bị tắc nghẽn, khí huyết không lưu thông, tứ chi không được nuôi dưỡng – tê bì là hệ quả tất yếu.

Nhưng may mắn thay, đây là tình trạng CÓ THỂ ĐẢO NGƯỢC nếu chúng ta:

• Tập luyện Khí công đều đặn – vỗ dập, lắc tay chân, xoa bóp, bấm huyệt

• Ăn uống bổ khí huyết, hoạt huyết thông mạch

• Điều chỉnh tư thế làm việc, vận động đều đặn

• Giữ ấm, tránh lạnh

• Giảm stress, ngủ đủ giấc

Hãy nhớ:

“Lưu thông mới là sống.

Tắc nghẽn là bệnh.

Thông suốt là khỏe.”

Hành trình “nối lại đường dây năng lượng” bắt đầu từ hôm nay. Hãy kiên trì, đều đặn, và tin tưởng vào sức mạnh tự chữa lành của cơ thể mình.

=============================